Leerhuis van de kerkvaders

Lesprogramma

De cursussen van het Leerhuis lopen over vijf lesjaren van telkens negen lesdagen. Het pakket is onderverdeeld in drie modules:

Module I - Van de 1ste tot de 11de eeuw

De cursusjaren 1 en 2 beogen een 'chronologische' verkenning van de kerkvadertijd met aandacht voor de grote figuren en hun bijdrage tot de opbouw van de Kerk. Hoewel we uitgebreid aandacht hebben voor de inhoud van de vaderteksten, volgen we daarbij vooral een historische lijn die loopt van de 1ste tot de 11de eeuw.

Module II - De Vaders over de grote thema's van de christelijke leer en het spirituele leven

Een meer 'catechetische' insteek wordt gevolgd in de cursusjaren 3 en 4. Nu worden Vaderteksten verkend vanuit een aantal grote thema's. We volgen deze keer een heilshistorische lijn: hoe laat God zich kennen? Hoe worden wij herboren en voltooid? Welke toekomst is er voor deze wereld?

Module III - De Vaders als grondleggers en vormgevers van het liturgische leven

In het vijfde cursusjaar doorlopen we het liturgisch jaar met de Kerkvaders. Zij liggen aan de grondslag van de liturgie zoals wij die vandaag in het Oosten en het Westen vieren. De liturgie - met de jaarcyclus van feesten, sterke tijden en gedachtenissen - en de sacramenten zijn tegelijk bron en voltooiing van het christelijke leven in de Kerk.

Gedetailleerd programma

  • Module I, jaar 1
    2021 - 2022
  • Module I, jaar 2
    2022 - 2023
  • Module II, jaar 1
    2018 - 2019
  • Module II, jaar 2
    2019 - 2020
  • Module III
    2020 - 2021

De eerste eeuwen die de menswording inluiden

Lesdag 1
21 of 22 september 2018
Zwijgen en spreken over God
(Joris Van Ael)
Lesdag 2
19 of 20 oktober 2018
Oude en nieuwe kerkvaders over het mysterie van de drie-ene God
(p. Bernard Pottier s.J. en Zr. Hildegard Koetsveld osb)
Lesdag 3
16 of 17 november 2018
God ontmoeten in zijn schepping met Ireneüs, Efrem en Maximus Confessor
(Dieter Van Belle en Joris Van Ael)
Lesdag 4
21 of 22 december 2018
De Schrift lezen met Ireneüs en Origenes
(Dieter Van Belle en Pieter Van Petegem)
Lesdag 5
18 of 19 januari 2019
De Schrift lezen met Efrem en de Syrische Vaders
(Kees den Biesen)
Lesdag 6
15 of 16 februari 2019
De Schrift lezen met Ambrosius en Augustinus
(p. Kris De Brabander o. praem)
Lesdag 7
15 of 16 maart 2019
Vandaag de Schrift lezen in het spoor van de kerkvaders
(p. Bernard Pottier s.J., Dom Manu Van Hecke o.c.s.o.)
Lesdag 8
26 of 27 april 2019
De menswording van het Woord
(Joris Van Ael)
Lesdag 9
18 mei 2019
Excursie naar de abdij van de heilige Kruisverheffing in Chevetogne.

De mens op weg naar zijn voltooiing

Lesdag 1
20 of 21 september 2019
De mens en zijn roeping
(Joris Van Ael)
Lesdag 2
18 of 19 oktober 2019
De mens verwijdert zich
  1. De 'acht gedachten’ vanuit Johannes Cassianus (Dom Bernardus Peeters o.c.s.o.)
  2. Het verhaal van de mens vanuit Genesis 1-11 (Dirk Boone)
Lesdag 3
22 en 23 november 2019
Het mysterie van de Kerk
(p. Kris De Brabander o. praem.)
Lesdag 4
20 of 21 december 2019
De Moeder Gods, beeld van de Kerk
  1. Belicht vanuit de liturgie (Judith Hermans)
  2. Belicht vanuit de iconografie (Joris Van Ael)
Lesdag 5
17 of 18 januari 2020
Doopsel en bekering
  1. Het catechumenaat in de jonge Kerk en vandaag (Joris Polfliet)
  2. Mystagogie van het doopsel (Joris Van Ael)
Lesdag 6
21 of 22 februari 2020
Inspanning of genade?
  1. Een worsteling in het Westen (Dieter Van Belle)
  2. Een verzoening in het Oosten (Joris Van Ael)
Lesdag 7
20 of 21 maart 2020
Het gebed in de opgang van de christen
  1. Het gebed van de Kerk (p. Rob Faesen s.J.)
  2. Het gebed van het hart (Dirk Boone)
Lesdag 8
24 of 25 april 2020
De voltooiing van mens en schepping (I)
  1. Verbeeld in de eucharistie (Stijn Van den Bossche)
  2. Beleefd in de mystieke eenheid (p. Rob Faesen s.J.)
Lesdag 9
15 of 16 mei 2020
De voltooiing van mens en schepping (II)
  1. Beelden van voltooiing in de Schrift (Pieter Van Petegem)
  2. Beelden van voltooiing in de iconografie (Joris Van Ael)

Het liturgisch jaar met de kerkvaders

Voor de vaders was het evident dat het theologisch en spiritueel discours uitmondde in de eredienst, als de plaats waar leer en innerlijkheid tot volle bloei komen en hun diepste bezegeling ontvangen, in een beweging van gebed waaraan de hele Kerk participeert. De Vaders zijn daarom niet alleen de grondleggers en vormgevers van de liturgie, ze hebben de gelovigen er ook in binnengeleid door hun aanmoedigingen, traktaten en homilieën.
Het gelovige leven – alle vormen waarin het wordt vertolkt – dient opgenomen te worden in het universele dankende antwoord van de Kerk aan haar Heer: de liturgie.

Deel I. Het levende weefwerk van de liturgie

Vanaf de eerste eeuwen heeft de liefde van God, in Christus aan de mens bewezen, een biddend en liturgisch antwoord ontlokt. Aanvankelijk nog sterk afhankelijk van de Joodse eredienst begon de christelijke liturgie zich er steeds meer van te onderscheiden. Toen de grote massa’s het christendom vervoegden werd een meer coherente en typisch christelijke eredienst geconstitueerd. Het geheel groeide uit tot een gemeenschappelijke celebratie, geritmeerd door de hoogtepunten in de dag, de week en het jaar. De liturgie van de Kerk is de schatkamer van haar spirituele leven, in woord, vorm, beeld en gebaar uitgedrukt in een steeds herhaald vieren, met als hoogtepunt de Eucharistische samenkomst van de zondag, het eerste en oudste paasfeest.

Deel II. Het liturgisch jaar met de kerkvaders

Het liturgisch jaar legt in een brede waaier van sterke tijden en feesten de rijkdom van het christelijk geloof open. De gelovigen krijgen op deze wijze, al biddend, vierend en verbeeldend, deel aan het Christusmysterie dat met de tijden en feesten mee, zich ontvouwt in een zinvolle, pedagogische orde. Op deze wijze wordt de gelovige gemeenschap ingewijd. De Vaders hebben door hun commentaren, homilieën en gebeden niet weinig bijgedragen tot de rijkdom en inzichtelijkheid van de liturgie. Ze hebben vooral door hun woord het diepe geheim van elke celebratie in het licht gesteld: de ontmoeting met God die door de mysteries van Christus’ leven, sterven en verrijzen binnen ons bereik wordt gesteld.